آرایه تکرار

آرایه تکرار (واژه‌آرایی)

تکرار: تکرار یک یا چند کلمه در شعر یا نثر که از نظر ظاهر و معنا یکسان باشند.

وقتی یک کلمه در متن یا شعر دو یا چند بار عیناً تکرار شود می‌گوییم آرایه تکرار رخ داده است.

نکته: تکرار برای تاکید، تأثیرگذاری و افزایش موسیقی کلام است.

مثل:

گفتی ز خـاک بیشترند اهل عشق من/ از خاک بیشتر نَه که ازخـاک کمتریم �سعدی�

آدمی در عالم خاکی نمی‌آید به دست عالمی دیگر بباید ساخت و ز نو آدمی �حافظ�

دلم می‌خواهد تمام تمام این قلب کوچولوی کوچولو را، مثل یک خانه قشنگ کوچولو، به کسی بدهم که خیلی خیلی دوستش دارم.

نکته: تکرار آگاهانه بر تأثیر سخن می‌افزاید و هر تکراری باعث زیبایی متن و شعر نیست.

چند نمونه:

بدیدم حُسْن را سرمست، می‌گفت/ بلایم من بلایم من بلایم �مولوی�

چه نماز باشد آن را که تو در خیال باشی/ تو صنم نمی‌گذاری که مرا نماز باشد �سعدی�

ای جانِ جانِ جانِ جان، ما نامدیم از بهرِ نان/ بَرْجه، گدارویی مکن در بزم سلطان ساقیا �مولوی�

ای که می‌جویی گشاد کار خود از آسمان/ آسمان از ما بود سرگشته‌تر در کار خویش �صائب تبریزی�

باران قطره قطره همی بارم ابروار/ هر روز خیره خیره ازین چشم سیل بار �عسجدی مروزی�

مجنون به هوای کوی لیلی در دشت/ در دشت به جست‌وجوی لیلی می‌گشت

می‌گشت همیشه بر زبانش لیلی/ لیلی می‌گفت تا زبانش می‌گشت �مشتاق اصفهانی�

مشاهده کرده اید جانداری را رگ گردن بزنند و وی بتواند حتی برای مدتی کوتاه راه برود و زندگی کند؟

شش سالم بود و در آن دوران مردم عادی معمولا آنقدر ها پول نداشتند که از بیرون مرغ تهیه کنند.اگر این افراد یک روز پا می داد و مرغ می خوردند این یک واقعه کم نظیر بشمارمی آمد. چون آن روزها( دهه ۴۰) خانه ها معمولا حیاط داشت بعضی مردم به پرورش مرغ و خروس می پرداختند که البته این یکی چندان اتفاق نادری نبود.

باری قضا را چنین تقدیر پیش آورد که همسایه ی ما خروسی داشت که کمتر از سگ نگهبان نبود .در آن دوران معمولا درب خانه ها را باز می گذاشتند تا اگر رهگذری نیاز به اجابت مزاج داشت بتواند از توالت( دار الخلا) که آویختن پرده ای آنرا از دید دیگران مستور می ساخت استفاده کند. اگر خروسی که در این مکان منزل گزیده بو می برد که غریبه ای پا به خانه اش گذاشته است دمار از آن فرد در می آورد ؛ بگونه ایکه فرد از ترس نیمه کاره خود را از دست این خروس با غیرت خلاص می کرد و قبل از حمله ی این خروس متهور و بی باک پا می گذاشت به فرار.

بالاخره روزی صاحب خروس آنرا پیش قصاب محل برد تا سرش را ببرد.

خروس پس از آنکه قصاب کارد بر گلوی وی آشنا کرد و صدای پاره شدن شاهرگ و مهره های گردن را شنید سرش را بین شست و انگشت نشان دست چپ فشار داد و سپس کمی بطرف بالا چرخاند تا مطئن شود خون حیوان کاملا خارج شده و خروس بی جان شده است . بعد در حالیکه یک پا بر دو بال و پای دیگر را روی دو پای این خروس بی آرام و قرار گذاشته بود خون روی کارد و دستش را با پر های نرم سر و سینه خروس که از نرمی حالت یک پارچه مخملین داشت پاک نمود. خروس نیمه جان اکنون غرقه در خون خود شده بود و چشمایش از برق و شیطنت می افتاد. تاج زیبایش که یاد آور کیان پادشاهان همیشه جاوید تاریخ بود از سرخی رو به سیاهی می رفت و از حالت اهتزاز و بر افراشتی بشکل نیم افراشته در می آمد.

قصاب یک نگاه اینور و یکی آنور کرد و آنگاه که آنرا خلوت یافت خروس را سه متر دور تر از دکانش یله کرد تا حیوان آخرین جانش را هم بکند.

جان کلام اینکه خروس با توجه به نژاد یعنی سخت جوش بودن با غریبه ها و و سخت جانی در محلی که فرود آمد پا ها را جفت کرد و در بین تعجب همگان شروع به دویدن نمود. خون از شاهرگش همچنان می چکید .سپس ده متر آنطرفتر در خون خود ایستاد و در باقیمانده خون خود فرو غلطید.

همسایه ما پس از نواختن چندین لگد به سر و دم خروس و پس از حصول اطمینان از اینکه حیوان بی جان شده و کاری به کسی ندارد آنرا در یک پاکت سیمانی بزرگ که به همین منظور با خود آورده بود قرار داد و دور شد.

اقتصاد یک کشور به منزله ی سر خروس قصه ی ماست و قصاب و صاحب خروس به منزله ی دنیایی که می خواهد از دست ما ها خود را آزاد کند.

اگر بخواهیم این اقتصاد در حال اغما و نیمه کوما فرو رفته را با بمب هایی که هیروشیما و ناکازاکی را هدف قرار دادند مقایسه کنیم باید بگوئیم ویرانی بر جا مانده از آن ده ها بار بیش از تخریب این دو شهر است. خانه هایی که طی ۳۰ سال اخیر باید ساخته میشد و نشد باضافه استعداد های هدر رفته، جمعیتی که مهاجرت کرد، تکنولوژی و تکامل صنعتی که توسط روسیه و چین مرده خوری شد ، توانایی های بالقوه که توسط مسئولان غارتگر و خرفت و بی سواد هر گز به فعل در نیامد، دانشگاه ها و بیمارستان‌هایی که نقشه آنها بر روی کاغذ کپک زد و خلاصه نهال های امید که در کسوت خود کشی صاحبان آن و یا اعتیاد به شکل ماتم بر سر اجتماع در حال احتضار فرو ریخت ، همان خونی است که در واپسین لحظات از شاهرگ خروس زرین پیراهن و تشنه ی ادامه زندگی به پای و دست قصاب شتک زد :

این خروس همان جوانانی بود ندکه هیچ غریبه ای را حتی به اقصی نقاط خطه وطن راه نمی دادند.

آیا این خروس سر بریده که بهر حال تحت این شرایط روزی از حرکت باز خواهد ایستاد تا چه مسافتی آنسو تر می تواند غیرت و همت خویش را با شکاف زخم گلوی فراخ بریده به سمت افق نا شناخته بدود؟